Đề xuất tiến trình sử dụng phương tiện trực quan trong dạy học chương "Tốc độ phản ứng hoá học" (lớp 10 THPT) nhằm phát triển năng lực nhận thức hóa học cho học sinh

Main Article Content

Đề xuất tiến trình sử dụng phương tiện trực quan trong dạy học chương "Tốc độ phản ứng hoá học" (lớp 10 THPT) nhằm phát triển năng lực nhận thức hóa học cho học sinh

Tác giả

Đặng Thị Thùy My

Tóm tắt



Hóa học là môn học có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực nghiệm, trong đó việc sử dụng phương tiện trực quan là một cách tiếp cận hiệu quả giúp học sinh hình thành kiến thức mới. Khi được sử dụng một cách hợp lý trong quá trình dạy học, các phương tiện trực quan không chỉ giúp học sinh hiểu rõ bản chất các hiện tượng hóa học mà còn góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển năng lực nhận thức hóa học – một thành phần cốt lõi của năng lực hóa học trong chương trình giáo dục phổ thông môn Hóa học 2018. Bài báo trình bày tổng quan vấn đề nghiên cứu, cơ sở lý luận, phân tích vai trò của phương tiện trực quan trong dạy học hóa học, từ đó đề xuất tiến trình sử dụng phương tiện trực quan gồm 5 bước, trong đó mỗi bước sẽ có vai trò đánh giá từng biểu hiện cụ thể của năng lực nhận thức hóa học. Tiến trình này được thực nghiệm trên 126 học sinh và cho thấy các tiêu chí của năng lực nhận thức hóa học có sự thay đổi tích cực.




Article Details

Chuyên mục
Khoa học Tự nhiên & Công nghệ
Tiểu sử Tác giả

Đặng Thị Thùy My

Khoa Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Trường Đại học Tây Nguyên;
Tác giả liên hệ: Đặng Thị Thùy My; Email: dttmy@ttn.edu.vn.

Tài liệu tham khảo

  • Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Chương trình giáo dục phổ thông môn Hóa học. Hà Nội: Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
  • Jere, J. & Mpeta, M. (2024). Learners’ conceptual understanding in chemical kinetics using interactive simulations. International Journal of Science Education, 46(5), 1007–1012.
  • Lê Khánh Hà (2019). Thiết kế bài học Hóa học theo hướng phát triển năng lực nhận thức và tư duy logic. Tạp chí Giáo dục, số 432, tr. 33–38.
  • Lê Thị Thu Thủy (2017). Vận dụng phương pháp tình huống trong dạy học Hóa học để phát triển năng lực nhận thức cho học sinh lớp 10. Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Sư phạm Huế.
  • Nguyễn Kim Chi và cộng sự (2023). Sử dụng phương tiện trực quan trong dạy học Hóa học – tiếp cận năng lực. Tạp chí Giáo dục, 542, 81–88.
  • Nguyễn Văn Bình (2016). Vận dụng phương pháp dạy học tương tác để phát triển năng lực nhận thức hóa học cho học sinh lớp 11. Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh.
  • Phạm Ngọc Bích (2019). Thiết kế và sử dụng câu hỏi phân hóa trong dạy học Hóa học lớp 12 theo hướng phát triển năng lực nhận thức. Khóa luận tốt nghiệp cử nhân Sư phạm Hóa học, Trường Đại học Sài Gòn.
  • Phạm Ngọc Tuấn & Lê Thị Mai (2023). Thiết kế bài giảng tích hợp mô phỏng và video thí nghiệm nhằm phát triển năng lực nhận thức hóa học. Tạp chí Khoa học Giáo dục, 58, 112–120.
  • Phạm Thị Bình & Đỗ Thị Hồng (2021). Ứng dụng thí nghiệm ảo trong mô hình 5E để dạy học chương tốc độ phản ứng. Tạp chí Khoa học Giáo dục, 51, 66–74.
  • Phạm Thị Huyền (2018). Thiết kế bài học Hóa học vô cơ lớp 10 theo hướng phát triển năng lực nhận thức của học sinh. Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.
  • Phạm Thị Nụ & Phạm Văn Hùng (2017). Đánh giá năng lực nhận thức hóa học của học sinh thông qua kiểm tra, đánh giá định kỳ. Tạp chí Khoa học Giáo dục, số 125, tr. 40–45.
  • Rahmawati, Y., Nugroho, S.E., Maulina, H. & Suryani, A. (2022). The integration of PhET simulation to enhance students’ conceptual understanding in chemical kinetics. Journal of Chemical Education, 99(2), 308–311.
  • Trần Đình Cường (2021). Sử dụng sơ đồ tư duy kết hợp với bài tập vấn đáp để phát triển năng lực nhận thức hóa học của học sinh lớp 11. Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.
  • Trần Thị Tuyết Mai (2018). Thiết kế hoạt động dạy học Hóa học sử dụng phương tiện trực quan nhằm phát triển năng lực thực nghiệm và nhận thức hóa học cho học sinh THCS. Luận án tiến sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
  • Trần Văn Toàn (2021). Sử dụng các hoạt động mô phỏng trong dạy học Hóa học để nâng cao năng lực nhận thức cho học sinh THPT. Kỷ yếu Hội thảo “Đổi mới dạy học và kiểm tra đánh giá môn Hóa học”, ĐH Sư phạm Hà Nội, tr. 85–92.
  • Vũ Thị Tâm (2020). Phát triển năng lực nhận thức về liên kết hóa học cho học sinh trung học phổ thông thông qua sử dụng mô hình 3D và bài tập trắc nghiệm tư duy. Luận án tiến sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên.
  • Vũ Tiến Tình (2017). Sử dụng phương tiện trực quan trong dạy học một số khái niệm hóa học cơ bản ở trường Trung học Cơ sở nhằm phát triển năng lực thực nghiệm cho học sinh. Luận án tiến sĩ Giáo dục học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.